Groenbeheer op ’t Groene Sticht

Het Ab Harrewijnplein vormt het hart van ’t Groene Sticht. Het plein was de eerste 20 jaar van haar bestaan verhard en bestraat met waalklinkers, op een paar bomen met kale boomspiegels daartussen. In 2023 hebben we als bewoners in samenwerking met Gemeente Utrecht (in de vorm van raad, daad, en financiering) de meeste klinkers eruit gehaald, om er een weldadig klein maar kleurrijk parkje van te maken. De bloemen, borders en struikjes op het plein worden onderhouden door verschillende bewoners, die er ieder een klein tuintje vinden. Het plein ligt naast de looproute tussen woonwijk Parkwijk en het winkelcentrum. Dagelijks komen er honderden mensen langs, die ondertussen van het park kunnen genieten.

Het Silogroen is het eerst groenproject dat we als bewoners van ’t Groene Sticht grotendeels zelfstandig hebben op- en aangepakt. Het bevindt zich naast de Emmaus en ten zuiden van de voormalige mestsilo van boerderij De Hoge Weide. In de Silo hebben Remake van Reinaerde, Noest en de Huiskamer van ’t Groene Sticht nu een onderkomen. Op het voormalige Siloplein zelf is bij de oprichting van ’t Groene Sticht een ‘Jeu de Boules’-baan aangelegd, die weinig meer gebruikt werd en in verval is geraakt. Het naast de baan gelegen groen heeft 20 jaar lang tamelijk ongestoord kunnen groeien. Het verwilderde en verruigde groen leidde, in combinatie met het verminderde door- en toezicht, helaas ook tot sociale ‘verruiging’ en overlast.
Op een gezamenlijke groenwerkdag in 2024 hebben we om te beginnen de resten van de Jeu de Boules baan verwijderd, samen met de opgeschoten struiken, het verwilderd groen en de resten van een takkenwal. Bij inrichting en onderhoud van het Silogroen is gekozen voor natuurlijke vegetaties en groenbeheer dat gericht is op biodiversiteit en bloemenrijkdom (zie Figuur 1). Op het Silogroen bevinden zich een aantal grote bomen (verschillende Essen en een Eik), waarmee het andere groen doorgaans in de halfschaduw daarvan staat.

De moestuin van ’t Groene Sticht voorziet ons als bewoners en tuiniers van duurzaam en ecologisch geteelde kruiden, groenten, fruit en kleinfruit, noten en bloemen. In het midden van de tuin bevindt zich een kruiden- annex rotstuintje, met daarnaast een pizzaoven en picknicktafel. Je kunt er samen heerlijk en gezellig buiten eten. De zuid en oostkant is een bloementuin, voor een boeket of om ter plekke van te genieten. Het oostelijke deel van de tuin is ingericht als gazon omringd door borders, en wordt gebruik door restaurant De Hoge Weide en haar gasten.
Het westelijke deel van de tuin is gereserveerd voor de eigenlijke moestuin waar verschillende groentes geteeld worden, in onder andere een kleine kas. Van het aardbeienbed, de bessenstruiken, de walnotenboom en pruimenbomen komen het fruit, kleinfruit en de noten. De moes- en bloementuin wordt onderhouden door een groep enthousiaste tuiniers van ’t Groene Sticht en vrijwilligers.

Ook de Walnoten Wadi is samen met het Silogroen in 2024 aangepakt. Bij deze wadi gaat het om een groenstrook van zo’n 100 m2, waar walnotenbomen zijn aangeplant. Aan de zuidkant bevindt zich, als afscheiding met de naastgelegen privétuin, een haag van hoge coniferen. Tot 2024 werd de Wadi door de gemeente beheerd als gazon, wat betekent dat het 10 tot 20 keer per jaar gemaaid werd waarbij het maaisel bleef liggen. De begroeiing bestond daardoor grotendeels uit kort, ijl en monotoon gras. Gedeeltes die niet gemaaid konden worden waren bedekt met een monocultuur en dikke laag van Klimop en /of wortelopslag van een Vleugelnoot.
De Klimop en wortelopslag zijn in 2024 grotendeels verwijderd dan wel teruggesnoeid. Daarmee is een open vestigingsmilieu en vegetatiestructuur gecreëerd. Deze ingreep vormt de start van een meer natuurlijk gebiedje, met beheer dat gericht is op bloemrijkdom en biodiversiteit. Aan de westkant is bovendien een lange takkenril aangelegd, ideaal schuilgebied voor vogels, egels, insecten en kleine zoogdieren. De wadi is vanwege de Walnotenbomen en Coniferenhaag schaduwrijk. De beoogde en verwachtte vegetatie bestaat dan ook uit Stinzen- en andere schaduw- en bosplanten.

Gelegen in de ‘uithoeken’ van ’t Groene Sticht bevindt zich groen met meer een privé-karakter. In de 25 jaar van het bestaan van ‘t Groene Sticht hebben bewoners van de appartementen het naar eigen smaak ingericht met appel- en pruimenbomen, kruidentuintjes, sierstruiken, paadjes, een heg voor de privacy, en zelfs een klein vijvertje.
Een bijzonder vermelding verdient de wadi (een grasstrook en laagte die dient voor opvang en infiltratie van regenwater) bij blok B. Deze wordt al sinds de oplevering in 2003 beheerd door een bewoner met ‘donkergroene vingers’, en is langzaam omgetoverd van saaie grasgreppel tot een oase van bloemenrijkdom waar insecten en vlinders het goed toeven hebben. De slootkanten zijn versierd met wilgen (hét kenmerk van de eeuwenoude naastgelegen Groenedijk), en bamboe, fruitbomen, houtwalletjes en steigertjes om water te putten.
Ook de gebouwen zelf zijn de afgelopen jaren aanzienlijk groener geworden. Blauwe regen, druiven, vlinderstruiken en stokrozen vinden nu hun weg omhoog langs de gevels en richting het licht. Ze groeien uit bloembakken of direct uit de volle grond, na het wippen van wat straattegels. Om het overvloedige groen op een milieuvriendelijke manier van water te voorzien, zijn in 2022 vijf ‘Regenzuilen’ geplaatst. Dat zijn fraai gevormde regentonnen van 400 liter elk. In de toekomst worden deze uitgebreid met kleinere regentonnen op de galerijen op de 1e en 2e verdieping van de flats, zodat bewoners gemakkelijk toegang hebben tot regenwater voor kamerplanten en balkons.

Gelegen in de ‘uithoeken’ van ’t Groene Sticht bevindt zich groen met meer een privé-karakter. In de 25 jaar van het bestaan van ‘t Groene Sticht hebben bewoners van de appartementen het naar eigen smaak ingericht met appel- en pruimenbomen, kruidentuintjes, sierstruiken, paadjes, een heg voor de privacy, en zelfs een klein vijvertje.
Een bijzonder vermelding verdient de wadi (een grasstrook en laagte die dient voor opvang en infiltratie van regenwater) bij blok B. Deze wordt al sinds de oplevering in 2003 beheerd door een bewoner met ‘donkergroene vingers’, en is langzaam omgetoverd van saaie grasgreppel tot een oase van bloemenrijkdom waar insecten en vlinders het goed toeven hebben. De slootkanten zijn versierd met wilgen (hét kenmerk van de eeuwenoude naastgelegen Groenedijk), en bamboe, fruitbomen, houtwalletjes en steigertjes om water te putten.
Ook de gebouwen zelf zijn de afgelopen jaren aanzienlijk groener geworden. Blauwe regen, druiven, vlinderstruiken en stokrozen vinden nu hun weg omhoog langs de gevels en richting het licht. Ze groeien uit bloembakken of direct uit de volle grond, na het wippen van wat straattegels. Om het overvloedige groen op een milieuvriendelijke manier van water te voorzien, zijn in 2022 vijf ‘Regenzuilen’ geplaatst. Dat zijn fraai gevormde regentonnen van 400 liter elk. In de toekomst worden deze uitgebreid met kleinere regentonnen op de galerijen op de 1e en 2e verdieping van de flats, zodat bewoners gemakkelijk toegang hebben tot regenwater voor kamerplanten en balkons.

Het Ab Harrewijnpad is het pad langs de voormalige boerderij De Hoge Weide. De boer gebruikte het eertijds voor het vervoeren van vee, (melk)wagens en ander materieel naar of van de Groenedijk. Het Ab Harrewijnpad was tot 2023 over de hele breedte geasfalteerd. Een oorspronkelijk bewoner die aan de Groenedijk geboren en getogen is, wist zich te herinneren dat het pad vóór die tijd een grindpad was. Het asfalt zou destijds ‘geruild zijn tegen kaas’ bij het asfalteren van de Groenedijk.
De huidige bestrating komt van het Ab Harrewijnplein, dat in 2023 is vergroend. Doordat het bestraatte oppervlak daarbij smaller werd, kwam er aan weerszijden van het pad ruimte voor groen. Naast het pad groeien o.a. bramen, frambozen, bosaardbeien en diverse soorten bessen, waarmee het Ab Harrewijnpad ook een ‘voedselpad’ is geworden.